Op Prinsjesdag presenteerde het kabinet de plannen voor 2027. Patiëntenfederatie Nederland heeft geanalyseerd wat die plannen betekenen voor de zorg en voor patiënten. Hieronder lees je de belangrijkste punten uit hun quickscan. De Patiëntenfederatie volgt de ontwikkelingen op de voet en laat via haar lobby-update en andere kanalen weten waar zij zich voor inzet en wat dat oplevert.
Kabinetsplannen voor de zorg in 2027
Het kabinet zet in 2027 volop in op preventie en het bevorderen van gezondheid. Het spreekt zelfs over “de gezondste generatie ooit”. Daarvoor worden structureel miljoenen euro’s uitgetrokken voor medische preventie, onder andere via wijkgerichte vaccinatieprogramma’s.
Ook zet het kabinet in op zelfredzaamheid. Het verwacht dat er in de toekomst met minder mensen en minder middelen goede zorg geleverd moet worden. Mensen moeten daarom meer zelf doen als dat lukt, en alleen een beroep doen op de zorg als het nodig is. Zorgzame buurten, langer thuis wonen en de hulp van het sociale netwerk worden daarom nog meer gestimuleerd en ondersteund.
Verder maken de ministers passende zorg de norm. Zorg moet wat hen betreft aansluiten bij de wensen en behoeften van patiënten en meerwaarde voor hen hebben. Eind 2027 moet daarvoor “een samenhangend pakket aan wet- en regelgeving” klaarliggen. In de plannen staat onder andere dat zorgverzekeraars passende zorg moeten inkopen, dat overbodige of niet-passende zorg niet meer wordt vergoed en dat de vergoeding van ongecontracteerde zorg verdwijnt. Zorginstituut Nederland krijgt een stevigere rol bij het toetsen van en sturen op pakketwaardigheid.
Voor 2027 staat er € 118 miljard op de begroting van VWS. Volgens het kabinet moeten de kosten in de zorg dalen om in de toekomst goede zorg te kunnen blijven leveren. Een deel van de oplossing is dat mensen meer zelf gaan bijdragen, bijvoorbeeld via inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdragen en natuurlijk via een hoger eigen risico. Die verhoging is wel met een jaar uitgesteld.
Fraude in de zorg moet met forse maatregelen worden aangepakt. Het kabinet verwacht daarmee € 50 miljoen terug te halen voor de zorg.
Hoogtepunten uit de Miljoenennota
In de Miljoenennota vallen een aantal dingen op. Soms gaat het om ingrijpende veranderingen, soms om maatregelen die de begroting voor 2027 wel of juist niet hebben gehaald. Hieronder de verschuivingen en voornemens die de Patiëntenfederatie het belangrijkst vindt.
Stapeling van zorgkosten
- De verhoging van het verplicht eigen risico met € 60 wordt uitgesteld tot 2028. Het verplicht eigen risico komt niet hoger uit dan wanneer het de afgelopen jaren was geïndexeerd.
- In 2027 worden voorbereidingen getroffen om het verplicht eigen risico in de medisch-specialistische zorg te trancheren, met een maximum van € 150 per behandelprestatie.
- De inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdragen in de wijkverpleging en de Wmo gaan in per 1 januari 2028.
- Huishoudelijke hulp wordt niet meer als maatwerkvoorziening aangeboden. Er komt een vangnet voor mensen die deze hulp niet zelf kunnen regelen.
- Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen is de motie-Bikker over de aftrek van specifieke zorgkosten aangenomen. Daarin wordt de regering gevraagd te onderzoeken of de aftrek kan blijven, of de regeling doelmatiger kan, en of de resterende dekking kan komen uit andere fiscale regelingen en de compensatieregeling (enveloppe tegemoetkoming chronisch zieken).
- In 2027 beoordeelt het kabinet of er extra geneesmiddelen uit het basispakket verdwijnen, en zo ja, welke.
Geneesmiddelen en tekorten
- De beschikbaarheid van geneesmiddelen, en dus het tegengaan van medicijntekorten, blijft in 2027 een prioriteit. De tekorten zijn wel afgenomen, maar voor veel patiënten nog steeds een probleem. Daarom worden de voorraden van geneesmiddelen uitgebreid.
- Binnen het geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS) en de Wet geneesmiddelenprijzen (Wgp) “wordt meer ruimte gegeven om mee te bewegen met (geopolitieke) veranderingen in de internationale markt”. Met andere woorden: als prijzen onverwacht stijgen, kan er binnen het GVS en de Wgp iets aan de vergoeding worden gedaan.
- De beschikbaarheid van genees- en hulpmiddelen op de lange termijn wordt versterkt. Europese productie wordt gestimuleerd en er komen strategische projecten en gezamenlijke inkoop binnen Europa.
- De maximale eigen bijdrage van € 250 per kalenderjaar voor extramurale geneesmiddelen wordt verlengd tot en met 2027.
Gegevensuitwisseling en digitale zorg
- Om de groeiende zorgvraag aan te kunnen, personeelstekorten te voorkomen en de zorg voor iedereen goed, toegankelijk en betaalbaar te houden, wordt het Gezondheidsinformatiesysteem (GIS) ontwikkeld. De beschikbaarheid van data staat daarbij centraal.
- In 2027 wordt de European Health Data Space (EHDS) verder uitgewerkt voor wetgeving en uitvoering.
- De Gezondheidsdata-autoriteit (GDA) wordt opgericht en ingericht. De GDA krijgt de regie over het primair en secundair gebruik van gezondheidsgegevens en houdt toezicht op de markt voor elektronische patiëntendossiers (EPD’s). De GDA moet in 2027 wettelijk zijn aangewezen en op 21 maart 2029 operationeel zijn.
- Het geld voor het standaardiseren van gegevensuitwisseling wordt van Algemene Zaken overgeheveld naar VWS. Daarmee is er in 2027 € 59,8 miljoen extra beschikbaar om landelijke elektronische gegevensuitwisseling mogelijk te maken (door gegevens te standaardiseren, generieke functies te realiseren en infrastructuren te verbinden).
Medisch-specialistische zorg
- In 2027 wordt opnieuw fors ingezet op wachttijdbemiddeling.
- Er wordt € 16,5 miljoen uitgetrokken om kennis en inzichten over passende zorg naar de praktijk te vertalen en daar toe te passen.
- VWS stelt in 2027 € 789 miljoen beschikbaar aan subsidies voor de kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van de medisch-specialistische zorg.
Langdurige zorg
- Er zit € 1 miljard groeiruimte in de langdurige zorg. Aan wijkverpleging wordt minder uitgegeven dan begroot.
- Voor de Mantelzorgagenda 2027-2030 is € 10 miljoen beschikbaar. Eerder was daar € 40 miljoen voor toegezegd.
Sociaal domein en zorg
- Er wordt geïnvesteerd in zorgzame buurten en wijken en in gemeenschapsvorming.
- Professionele hulp blijft beschikbaar waar dat nodig is, en is erop gericht de zelfredzaamheid van mensen en hun sociale netwerk te versterken.
- Er komen lokale teams en de samenwerking tussen het medische en het sociale domein wordt versterkt. Zo kan zwaardere zorg worden voorkomen.
Bron: Patiëntenfederatie Nederland, Quickscan Miljoenennota 2027